عبد الرضا سالار بهزادى

139

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

تحقيق به علت عدم وجود منابع كافى در دسترس وى بسيارى از قسمتهاى تاريخ مناطق مختلف مملكت ما به صورتى تحريف شده ، ناصحيح ، و مغشوش درآمده و همين تواريخ تحريف شده و غلط در كنار تاريخهاى مورخين خارجى - به‌ويژه انگليسى - به صورت مبناى كار و ابزار دقيق تاريخ‌نويسان و پژوهشگران اين زمان درآمده‌اند ، چه هنوز نيز با كمال تأسف منابع اصلى و دست اول تاريخ ما مانند اسناد موجود در آرشيوهاى وزارت امور خارجه‌مان ، دور از دسترس محقق و پژوهشگر و حتى در مواردى كه كار يك درجه بهتر است مانند دسترسى به يكى از بزرگترين مراكز متون تاريخى ما يعنى كتابخانهء ذيقيمت مجلس نيز براى هركسى آسان و ميسر نيست . اسناد پراكنده در صندوقهاى قديمى خانواده‌هاى مختلف در گوشه و كنار اين مملكت هم ، اگر شاگردان تاريخ و محققين ما هرچه زودتر باقيماندهء آنها را درنيابند به تدريج خوراك سوسكها و موشها مىشوند و بسيارى از گوشه‌هاى تاريك و مغشوش تاريخ مملكت ما به خاطر حمايت از پرورش حشرات و حيوانات خانگى هم‌چنان در تاريكى و اغتشاش خواهد ماند ! پرتوى كه اخيرا زوايايى از تاريخ معاصر را روشن نموده به همت محققان و اساتيد گرانقدرى چون استاد ابراهيم صفايى ، استاد ايرج افشار ، جناب احمد بشيرى و معدودى ديگر بوده است كه حق عظيمى بر تحول تاريخ و تاريخ‌نويسى اين مملكت دارند . بارى از مبحث خود دور افتاديم . گفتيم كه تاريخ نسبتا صحيح اين وقايع را تنها مورخين خارجى - عمدتا انگليسى - ثبت كرده‌اند . سايكس در سفرنامهء خود پس از اشاره به كار كميسيون مرزى سال 1288 و مأموريت گلد اسميد و اهميت كوهك مىنويسد : « خوشبختى دولت ايران در آن اوان اين بود كه شخصيت برجسته‌اى مثل ابراهيم خان حكومت بلوچستان را داشت . وى اصولا با تعيين خطوط سرحدى مخالفت مىورزيد و از اين لحاظ به محض اينكه گلد اسميد از آن حوالى خارج شد ، بىدرنگ كوهك را به حيطهء تصرف درآورد . بديهى است وزارت امور خارجهء دولت بريتانيا با اين عمل موافق نبود . . . » 254 و لرد كرزن پس از اشاره به كار و تصميمات كميسيون مىنويسد : « . . . ايران سريعا درصدد برآمد كه وضع جديد متصرفات خود را سروسامان بدهد . در سال 1870 پيشين را گرفت كه در رأى حكميت نيز به نفع او شناخته شده بود 255 و همين كه سن‌جان 256 بازگشت ، حاكم بمپور هم مسئلهء كوهك را با زور حل و آنجا را اشغال كرد . اسفندك ، مورد ( مورتى ) ، و دريده كه در همين ناحيه واقعند در سال 1872 تصرف شدند . در همين سال عربهاى مسقط كه تقريبا هشتاد سال بندر چابهار را در دست داشتند به وسيلهء وكيل الملك از آنجا طرد شدند . 257 باشگرد [ بشاگرد ] كه تا سال 1874 در اختيار سيف اللّه خان تقريبا مستقل مانده بود تسليم گرديد و تصرفات ديگر نيز در حدود رودخانهء ماشكيد صورت گرفت » . 258 مرتضى قلى خان وكيل الملك كه در انتظار عكس العمل شاه و اولياى دولت در تهران نسبت به اقدام خودسرانهء ابراهيم خان بود ، پس از تأييد اقدام او توسط تهران به عنوان مقام